Genel 30 MART 2009 / 07:21

Yüksek Çözünürlük (HD) Dosyası: Bölüm 1

Yüksek çözünürlük 2000’li yıllarla birlikte hayatımıza giren bir terim. Dosyamızda bir hafta boyunca yüksek çözünürlüğün nereden gelip nereye gittiğini enine boyuna inceleyeceğiz.

Yüksek çözünürlük 2000’li yıllarla birlikte hayatımıza giren bir terim. Dosyamızda bir hafta boyunca yüksek çözünürlüğün nereden gelip nereye gittiğini enine boyuna inceleyeceğiz.


HD Dosyası'nın tamamının PDF'sini buraya tıklayıp indirebilirsiniz...Yüksek çözünürlük ya da yaygın kullanılan İngilizce tanımlamasıyla high definition (HD) temelde standart çözünürlükten daha yüksek video görüntüleri anlatmak için kullanılan bir terim. En yaygın olarak 1280x720 piksel (720p) veya 1920x1080 piksel (1080i/1080p) çözünürlüklerinden karşımıza çıkıyor HD videolar. HD’nin bugününü konuşmaya başlamadan önce gelişimini değerlendirmekte büyük yarar var.  


 


HD’nin ilk çağları


Tarihsel açıdan değerlendirirsek ilk HD yayınları destekleyen yayıncılık sistemi NTSC olmuştu. Yüksek çözünürlüklü yayın teriminin ilk olarak kullanılmaya başlandığı 1948 ile1956 yılları arasında Amerika’da kullanılan NTSC sistemi HD yayıncılıkta bir tekel özelliği taşıyordu.


Aynı dönemde Avrupa’daki TV yayıncılığı sistemleri bu satır seviyelerine erişemiyordu. Fransa’daki sitsem 441 satırı, İngiltere’de Sistem-A olarak da bilinen yapı ise sadece 405 satırı destekliyordu.


Ne zaman ki Avrupa’da 625 satır destekleyen PAL ve SECAM sistemleri yayıncılıkta renk standardı olarak kabul edildi, o zaman işin şekli değişmeye başladı. Özellikle PAL kısa sürede tüm dünyada yaygın bir HD video biçimi haline geldi. Fransa, SECAM temelli 819 satırlık bir monokrom sistem üzerinde çalıştıysa da genel kabul görmemesi ve birlikte çalışabilirlik sıkıntıları nedeniyle kısa sürede bu projeden vazgeçti.


 


80’ler ve hızlı gelişim dönemi


İlk HD tanımları 1980’lerin başına dayanır. Bu tarihlerde Japonlar saniyede 30 kare gösteren ve 1125 satıra sahip olan HighVision (MUSE olarak da anılır) standardını geliştirdiler. Japonlar bu standardı dünyaya ilk olarak 1981 yılında tanıttılar. 1983 yılındaysa Japon NHK firması ilk analog HDTV sistemini tüm dünyaya duyurdu.


NHK’nın analog HDTV sistemi 90’ların başında ABD’de standart olarak kabul edildiyse de kısa süre sonra yerini hızla gelişen DVB analog standardına bıraktı. 1990’ların ortasından itibaren HighVİsion sistemi artık tüm dünyada kullanılmamaya başlandı.


Avrupa’daysa aynı tarihlerde HD-MAC (1250 satır, 50 Hz) standardı geliştirildi ancak bu teknoloji hiçbir zaman karasal yayınlarda bir video transmisyon yapısı olarak kullanılmadı.


Bugün de yaygın olarak kullanılan yüksek çözünürlüklü video standartları ise 1987 yılında Amerikalı yayıncı kuruluşların talebiyle ABD’deki FCC (Federal Communications Commission) örgütü tarafından geliştirildi.


 


Dijital Karasal Yayınlar ve standartlar


Büyük Okyanus’un iki yakasında yayıncılar ve yayın birlikleri HD yayınların standartlarını oluşturmak için hummalı bir çalışmaya başladılar, 90’lı yılların başından itibaren. En nihayetinde, 1996 yılında, biraz da geçmişteki hatalardan da ders almış bir şekilde, Avrupalı ve Amerikalı örgütler ortak bir standart üzerinde mutabık kaldılar ve bugün de kullanılan 1080 satır / 30fps (interlaced) ve 720 satır / 60 fps (progresif tarama) standartları ortaya çıkmış oldu. İlk yüksek çözünürlüklü dijital karasal yayınsa 28 Ekim 1998’de antene çıktı.


 


Standartlar zorlanıyor


2000’li yılların başında DVD’nin geleceğin video standardı olacağı düşünülüyordu. Ancak Brezilya, Çin, Rusya ve Türkiye gibi ülkeler standart olmayan video kodeklerini (mp4 ve açık kaynak video kodekleri) hızla ve hatta biraz da şaşırtıcı bir biçimde benimsediler. Bu gelişmeyle beraber özellikle analog TV yayıncılığı döneminde büyük bir yara olan ve dijital yayıncılık standartları ile birlikte çözüldüğü düşünülen birlikte çalışabilirlik yeniden bir problem olarak ortaya çıkmaya başladı.


 


Ancak yüksek çözünürlüklü televizyonların hızlı gelişimi ve farklı kodeklere verdikleri destek ve öte yandan da bilgisayar merkezli yüksek çözünürlük çözümlerinin artması ile birlikte bu birlikte çalışabilirlik sorunları da en azından şimdilik rafa kalktı. Artık kullanıcılar aldıkları cihazın (bu bir televizyon da olabilir, dizüstü bilgisayar da ve hatta cep telefonu da) her videoyu (gelen videonun kodeki ne olursa olsun) oynatmasını bekliyorlar.


 


YARIN: Yüksek çözünürlüklü içerik. Neden, nereden ve nasıl?


 


Kaynaklar: www.wikipedia.com, www.fcc.gov


 


Yüksek Çözünürlük (HD) Dosyası: Bölüm 2