Genel 22 KASIM 2009 / 15:09

Türkiye'de "Evrimi Anlamak"

Evrimin Türkiye'de anlaşılması için bir kaynak olan "Evrimi Anlamak" sitesinin editörlüğünü yapan B.Duygu Özpolat ile bir röportaj gerçekleştirdik.

Evrimin Türkiye'de anlaşılması için bir kaynak olan "Evrimi Anlamak" sitesinin editörlüğünü yapan B.Duygu Özpolat ile bir röportaj gerçekleştirdik.


Biyolojik evrim, dünya üzerindeki bütün yaşamın ortak bir atası olduğu düşüncesi üzerine odaklanıyor. Yaşamın tarihini anlamamızı sağlayan evrim, bir anlamda hepimizin uzaktan akraba olduğunu söylüyor. Darwin Yılı olarak kabul edilen 2009 yılında, Türkiye'de evrimi merak eden insanlar hangi kaynaklardan yararlanıyor sorusunu sorarken, karşımıza tamamen gönüllülerden oluşan "Evrim Çalışkanları" adlı ekip çıkıyor. Evrim Çalışkanları, evrim konusunu Türkiye'de popülerleştirmek amacıyla Kaliforniya Berkeley Üniversitesi'nin "Understanding Evolution (Evrimi Anlamak)", isimli internet sitesinin Türkçe'ye çevrilmesi projesini üstlenen gönüllü topluluk. Evrim kuramının Türkiye'de anlaşılması için bir başvuru kaynağı oluşturan topluluğun bu takdire değer çalışması hakkında sizleri bilgilendirmek istedik ve "Evrimi Anlamak" sitesinin editörlüğünü yapan B.Duygu Özpolat ile bir röportaj gerçekleştirdik. ODTÜ Biyoloji Bölümü mezunu olan B.Duygu Özpolat, şu anda ABD'de Tulane Üniversitesi'nin Hücre ve Gelişim Biyolojisi Bölümü'nde doktora eğitimine devam ediyor. Özpolat, doktorasının yanı sıra bilimsel metin ve kitap çevirmenliği yapıyor ve Evrim Çalışkanları ekibinin kuruluş aşamasından beri ekipte aktif olarak rol alıyor.

"Evrim çalışkanları" isimli gönüllülerden oluşan bir grupla evrim konusunu Türkiye'de bilimsel olarak anlatan bir web sitesi oluşturdunuz. Türkiye'de evrim teorisini anlatan Türkçe kaynakları yetersiz bulduğunuz için mi bu amacı edindiniz, yoksa kitlelere ulaşmak için neredeyse hemen herkesin hayatında yer alan internetin ulaşılabilirliğini dikkate alarak mı bir web sitesi oluşturdunuz?

Evrim Çalışkanları'nın kuruluş amaçlarından biri ve en önemlisi, evrim kuramını bilimsel olarak ve Türkçe anlatan, herkese açık bir internet kaynağının yokluğuna son vermekti. Günümüzde bilginin en hızlı, verimli ve ekonomik olarak ulaşılır hale geldiği ortamın internet olduğu düşünürsek, bu çalışmayı bir web sitesi olarak tasarlamak zaten kaçınılmazdı. Evrim Çalışkanları, sizin de belirttiğiniz gibi, tamamen gönüllülerden oluşan bir ekip, bu yüzden çalışmalarımızı da hiçbir maddi kazanç amacı gütmeden yürütüyoruz. Evrim kuramını anlatan bir kaynağı web sitesi olarak değil de kitap olarak basıp dağıtmak isteseydik bunu yapmamız zaten mümkün olamazdı.

Evrim çalışkanları neleri araştırır, neler yapar?

Evrim Çalışkanları 100'ün üzerinde üniversite öğrencisi ve akademisyenden oluşuyor. Çoğumuz biyolojik bilimler alanında okuyor ya da araştırma yapıyor olsak da aramızda başka alanlardan ve mesleklerden arkadaşlarımız da var. Dediğim gibi amacımız evrim kuramını basit ve eğlenceli bir dille bilimsel olarak halkımıza anlatan bir kaynak oluşturmak. Bu kapsamdaki ilk çalışmamız Kaliforniya Üniversitesi tarafından hazırlanmış güvenilir bir evrim rehberi olan Understanding Evolution isimli İnternet sitesinin Türkçe'ye kazandırılması oldu. Ana bölümlerini 2008 yılında yayınladığımız siteye yeni bölümler eklemeye devam ediyoruz. Bu siteden evrimin temel mekanizmaları hakkındaki bilgilere ve evrimsel biyoloji alanında yapılmış çalışmalarla ilgili yazılara doğrudan ulaşabilirsiniz. Site içinde yer verilen konular; resimler, fotoğraflar ve animasyonlarla anlatılıyor. Bir web sitesi oluşturmak için gereken her türlü iş tamamen gönüllü çabalarla yürütülüyor.

Bir başka çalışmamız da özellikle Türkiye'den evrim konusundaki etkinlikleri duyurduğumuz, evrim konusunda yeni çıkan Türkçe kitapları haber verdiğimiz, çeşitli röportajlarımızı, kendi yazdığımız yazıları yayınladığımız Evrim Çalışkanları Blogu, yani internet güncemiz. (www.evrimcaliskanlari.org/blog).

Siteye olan ilgiden ve ziyaretçi profilinden biraz bahseder misiniz?

Elimizdeki kısıtlı imkanlarla, Evrimi Anlamak sitesinden olabildiğince geniş bir kitlenin haberdar olmasına çalıştık. Tasarımcı arkadaşların gönüllü olarak hazırladığı posterleri yine gönüllü başka arkadaşlar kendi okudukları okullara astılar. Ayrıca, yine basılıp fotokopi ile dağıtılabilecek şekilde tasarlanan bir Evrim Çalışkanları Gazetemiz var. Sitenin ileride çok daha fazla kişiye ulaşmasına yönelik çalışmalar da yapabilmeyi umut ediyoruz fakat şu anda bile Türkiye'nin çeşitli illerinden öğretmenlerden ya da üniversite öğretim görevlilerinden, sitemizden derslerde kullanılacak materyal olarak yararlandıklarına, öğrencilerine ödevler verdiklerine veya tavsiye ettiklerine ilişkin haberler, teşekkür mektupları alıyoruz. Gönüllü bir proje için harcanan bunca emekten sonra, böyle sözler duymak bizler için en büyük ödül oluyor. Bunun bizi ne kadar mutlu ettiğini ve çalışmaya devam etmek için nasıl motivasyon sağladığını tahmin edersiniz.

Sitenin hitap ettiği kitle oldukça geniş aslında. Zira, evrim kuramını ve mekanizmalarını en temelden ele alıp anlatan bölümler olduğu gibi (Evrime Giriş bölümü), evrim konusunda daha ayrıntılı bilgi edinmek, şu anda dünyada yapılan bilimsel çalışmaları öğrenmek isteyenlerin de ilgilisini çekebilecek ileri seviyede yazılar da var (ve daha pek çok yazı an itibariyle yayına hazırlanıyor). Yani okuma yazma bilen ve bilime ilgi duyan herkes bu yazıları keyifle okuyacaktır ve hatta okuyor.

"Evrim teorisi"nin Türkiye'de konuşulması, tartışılması oldukça zor ve bu hassas bir konu. Bu anlamda karşılaştığınız zorluklar neler?

Bu anlamda, arada bir aldığımız küfürlü, hakaretli e-postalar dışında hiçbir terslikle karşılaşmadık! Aksine, Türkiye'de evrim kuramını bilimsel olarak öğrenmeyi bekleyen pırıl pırıl bir gençlik varmış meğer ve Evrim Çalışkanları sayesinde bu insanlar birbirleri ile karşılaşıp iletişim kuracakları - tabiri caizse - bir "habitat" yani yaşam alanı bulmuş oldular. Özellikle, 2009'un Darwin'in 200. ve evrim kuramının da 150. yaş günü olmasının getirdiği heyecanla, ekibimizden arkadaşlarımızın da yer aldığı bir sürü etkinlik düzenlendi. Bu etkinlikler sırasında ufak tefek tepkilerle karşılaşılıyor muhakkak ama iletişim kapılarını açık bırakıyor, barışçıl bir tavır ile karşılıyoruz böyle tepkileri. İnsanların bugüne dek yanlış bilgilendirildikleri için böyle tepkiler verdiğini biliyoruz.

Sitedeki çalışmalarınızı ileride bir yayın haline getirmek ister misiniz?

Evrimi Anlamak sitesinin çeviri ve yayına hazırlık çalışmaları hâlâ devam ediyor. Site tamamlandıktan sonra pdf dosyası olarak indirilip bastırılabilecek bir hale getirilmesini çok istiyoruz. Böylece, en azından kendimiz bastırmak gibi bir imkana sahip olmasak da imkanı olan herkesin ulaşabileceği bir kaynak haline gelmiş olur veya herkesin internete ulaşamadığı okullara, şehirlere baskı olarak ulaştırılabilir. Fakat bu başlı başına bir proje ve böyle projeleri ele alıp yürütecek gönüllülere, yani yeni nesil Evrim Çalışkanları'na, kapımız her zaman açık!