Genel 23 ŞUBAT 2011 / 14:58

Libya bunu kapatamıyor!

İnterneti kapatan Libya, bu siteyi kapatamıyor

İnternet erişimini ara ara kesen Libya yönetimi, bit.ly ve diğer link kısaltma sitelerini kapatmayı beceremedi.





Libya yönetimi, halkın internet erişimini aralıklarla kesti. Bazı kesimler de bit.ly gibi link kısaltma sitelerinin bundan etkilenmesini bekliyordu. Zira Libya, ‘.ly’ eklentisini kullanıyor. Link kısaltma hizmetleri, son yıllarda, özellikle Twitter kullanıcılarının uzun URL’leri kısaltıp 140 karakter sınırına ulaşmak istemesi ile popüler hale geldi. Bu gibi URL kısaltıcı sitelerin en büyüklerinden biri ise bit.ly. Ama diğer birçok link kısaltma sitesi de ‘.ly’ eklentisini kullanıyor.



Libya’nın üst seviyede alan ismi olmasına ve bunların ülkedeki kök sunucular olarak anılmasına rağmen, bit.ly ve diğer link kısaltma siteleri bu kesintiden etkilenmedi. Alan adı, site adresinin ‘.ly’ kısmını oluşturuyor. Buna ek olarak, .com, .org, .edu gibi alan isimleri ülke kodlarına göre bölünmüş durumda ve Libya’ya tahsis edilen de ‘ly’.



Web sitesinde konuyla ilgili bir açıklama yapan New York merkezli bit.ly, bu ismi seçme sebebinin kesinlikle Libya ile bir alakası olmadığını, tek sebebinin kısa olması, gevşek bağları olan küçük parçaları akla getirmesi olduğunu açıkladı. Diğer bir deyişle, sitenin isminin kulağa gelişi hoşuna gitti.



Kök sunucular, bir kullanıcıyı web sitesinin sunulduğu sunucuya bağlar. Ama bu sunucular her zaman fiziksel olarak ülkelerde, ülkenin alan adının bulunduğu yerde olmayabilir. ‘.ly’ alan adına sahip olan siteler beş kök sunucuya sahip, ama bunların sadece iki tanesi Libya’da bulunuyor. Diğer iki tanesi Oregon’da, biri de Hollanda’da.



‘bit.ly’ gibi sitelerde bir ‘.ly’ alan adı için tüm bu beş kök sunucunun aynı anda çökmesi gerek. Ancak bu şekilde siteye erişim sınırlanabilir. İşte bu yüzden ‘bit.ly’, Libya hükümeti interneti öldürmüş olmasına rağmen varlığını sürdürdü.



Tüm beş kök sunucu bir şekilde çevrimdışı olsa bile, kullanıcılar siteye yine de erişebilir. Bunu da alternatiflerle, yani j.mp veya bitly.com ile yapar. Her ‘bit.ly’ kısa URL’i, aynı zamanda ayrı bir bitly.com sayfasında yerini alır. Şirketin ‘.com’ ve ‘.mp’ siteleri alternatif alan adları kullandığı için ‘.ly’ uzantılı siteler çökse bile bundan etkilenmiyor.



Şirket yaptığı açıklamada, Libya Telekom ve Teknoloji’ye ‘.ly’ alan adını satın almak için bir online kayıt yaptırdığını ve bunun için Mart 2007’de 75 dolar ödediğini söyledi. Şirket, bunun dışında Libya ile başka bir iş de yapmadığını bildirdi.



Öte yandan, Libya’da internet hizmetleri, en azından şu an için düzeltilmiş görünüyor. Mısır da ocak ayında internet hizmetini geçici olarak kapatmış, böylece protestocuların birbirleriyle sosyal ağlarda iletişim kurmasını önlemeyi hedeflemişti.