Genel 02 ŞUBAT 2009 / 13:52

Futbolcuları kovalayan hakemler, artık teknoloji ile takipte

Teknolojinin futbola yansımaları ve bir hakem olarak önümüzdeki süreçte teknolojinin kendilerine daha çok hangi noktalarda yarar sağlamasını bekledikleri konusunda Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği Genel Sekreteri Avukat Yusuf Murat Söylemez ile konuştuk.

Teknolojinin futbola yansımaları ve bir hakem olarak önümüzdeki süreçte teknolojinin kendilerine daha çok hangi noktalarda yarar sağlamasını bekledikleri konusunda Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği Genel Sekreteri Avukat Yusuf Murat Söylemez ile konuştuk.


"Top yuvarlaktır" deyişiyle futbol temelde bir şans oyunu olarak kabul edilse de çoğu zaman verilen hakem kararları bir futbol karşılaşmasında bir anda herşeyin değişmesine yol açabiliyor. Bu konudaki kararlarında tartışmalı pozisyonlarda eleştirilere maruz kalanlar da tabii ki hakemler oluyor. Ancak günümüz teknolojisi artık hakemlerin de oyun alanında daha sağlıklı kararlar almalarını sağlamak üzere çalışıyor. Teknolojinin yardımıyla hakemlerin ellerindeki cep kameralarıyla pozisyonları tekrar izleme ve değerlendirme olanağından tutun da topa yerleştirilen çiplerden, futbulcu ekipmanlarına yerleşen cihazlara kadar uzanan farklı çözümler gündemde.


Biz de konuya Türkiye penceresinden bakarak Türkiye’de hakemlerin nasıl teknolojiler kullandığını ve beklentilerinin neler olduğu üzerine Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği Genel Sekreteri ve aynı zamanda kendisi de bir futbol hakemi olan Yusuf Murat Söylemez ile bir sohbet yaptık.13 sezon Türkiye Futbol Profesyonel Liglerinde futbol hakemi olarak görev alan ve profesyonel ligde 180 müsabaka yöneten Söylemez, teknolojinin önümüzdeki dönemde futbolun seyir kalitesi açısından da çok önemli bir argüman olacağını belirtiyor.


Günümüzde futbol hakemleri için teknoloji nasıl bir misyon üstleniyor?


Futbolun geniş tabanlara yayılması, seyirciler tarafından beğenilerek ve zevkle izlenmesinin en önemli kaynağı futbolun seyir kalitesinin artırılması. Bu konuda futbolculara yapılan yatırımlar kadar oyun kurallarının sahada doğru bir şekilde uygulanmasını sağlayacak birçok teknolojik gelişme hakemlerimiz tarafından da yakında takip ediliyor. Bu teknolojik gelişmeler sahada adalet dağıtan hakemlerimiz için kaçınılmaz derecede önemli.


Şu anda futbol hakemleri olarak siz karşılaşmalarda teknolojinin getirdiği ne tür çözümlerden yararlanıyorsunuz?


Hakemlerimizin kullanmış oldukları teknolojik çözümleri saha içinde ve saha dışında olarak iki kategoriye ayırabiliriz; Bugün maç yöneten hakemlerimiz birbirleri arasında iletişimi sağlayan telsiz sistemi ve bipli bayrak olarak adlandırılan teknolojik çözümleri rahatlıkla kullanmaktadır. Telsiz sisteminin amacı, sahada bulunan 4 hakemin rahatlıkla saha içerisinde kendi arasında sözlü iletişim kurmasına ve pozisyonları yüz yüze gelmeden de yorumlamalarına olanak vermek. Bipli bayrak sistemi yardımcı hakemlerin kullanmış oldukları bayrakların içinde bulunan elektronik sinyallerin hakemin kolunda bulunan titreşim bandını çalıştırması ile hakeme uyarı gönderen bir sistem. Böylelikle hakem ofsayt pozisyonlarında veya faul pozisyonlarında bayrağın havaya kaldırılmasına gerek kalmadan yardımcısından gelen uyarı ile karar verebiliyor.


Hakemlerimizin saha dışında kullanmış oldukları bir diğer teknolojik çözüm ise Polar saat olarak adlandırılan ve hakemlerin günlük yaşamlarını planlamalarını sağlayan gerekli özelliklere sahip saatler. Bu saatler hakemlerin ideal nabız aralıklarının belirlenmesini sağlıyor. Böylelikle kişiye özel antrenman programı hazırlanabiliyor ve sportif performansını kaydedip, kişisel performans arşivi oluşturuluyor. Saat, göğüs bandı ile kol saati arasındaki bağlantı sayesinde spor sırasında kalbin ideal ritmi yakalayıp yakalamadığı kontrol ediliyor. Kalori ölçümü, yağ oranlaması, kalp atış hızı gibi özellikler saat tarafından kaydediliyor. Daha sonra kaydedilen bu bilgiler Futbol Federasyonumuzun ilgili birimlerine internet üzerinden gönderilerek hakemler ile ilgili sağlık analizleri yapılabiliyor.


Bu çözümler hangi noktalarda ve nasıl etkili oluyor?


Saha içinde geliştirilen çözümler hakemlerimizin daha doğru ve hızlı karar vermemizi sağlamakta. Bugün futbolun dışındaki sporlara baktığımızda saha içindeki hakemlerin dışında ayrıca masa hakemleri olarak adlandırılan birçok hakemin de görev yaptığı görülmekte. Futbolda ise biz bunu aramızdaki iletişim sistemleri ile fazlası ile kullanmaktayız ve insan kaynaklı hataları en aza indirmek için çalışmaktayız.


Şu anda bu konuda dünyada yapılan uygulamalar ve teknoloji çözümleri çalışmaları neler?


Günümüz çağdaş futbolu tıpkı teknoloji gibi gün geçtikçe ilerlemekte ve hızlanmakta. Bu durum dahilinde birçok yeni uygulama ve teknolojik çözüm çalışmaları da yapılıyor.Özellikle futbolumuzda bazı ters pozisyonlarda topun kale çizgisini tamamen geçip geçmediğini belirlemek oldukça zor oluyor.Bu durum oynanan bir maçın sonucu direkt olarak etkilediği için bu konuda çok fazla çalışma var. FIFA ve UEFA diğer spor dallarında kullanılan teknolojileri futbola uyarlamak için yoğun çalışmalar yapmakta.


Son olarak teniste kullanılan Şahin Gözü teknolojisinin futbolda nasıl kullanılabileceği araştırılıyor. Teniste kullanılan bu yöntem de optik sensörler sayesinde topun kaleyi geçip geçmediği belirlenecek ve bu bilgi sahada hakeme hızlı bir şekilde iletilebilecek.Bu konuda halen üzerinde yapılan bir diğer çalışma ise topun içine çip yerleştirme fikri. Topun içine yerleştirilecek çipler, topun çizgiyi geçip geçmediğine veya serbest vuruşlarda barajlar ayarlanırken 9,15 metre mesafenin elektronik olarak hesaplanmasını sağlayacak ve hakemlerin saha içinde adım adım 9,15 ayarlamasını ortadan kaldıracak çözümler.


 Sizce teknoloji bundan sonraki süreçte futbolun içinde daha başka nerelerde yer bulacak?


Belki ilerleyen yıllarda futbolcuların ekipmanları üzerlerine yerleştirilen cihazlar sayesinde hakemler kararlarını bu cihazlardan gelen veriler göre verebilirler. Yada futbol topları daha farklı maddelerden imal edilir ve topa yerleştirilmiş özel bir cihaz topa dokunan eli otomatik olarak belirleyip topun rengini değiştirecek bir teknoloji bulunur. Böylelikle oyuncuların topa elle müdahalesinin olup olmadığı konusunda hakemlere yardımcı olunabilir.


Sizce hangi noktalarda teknoloji kullanımı futbolda daha etkin kullanılacak gelecekte? Sizin beklentileriniz neler?


Bu bahsettiğiniz teknolojik gelişmelerin futbolda her geçen gün daha fazla yer almasının nedeni futbolun gittikçe büyüyen bir pazar haline gelmesinden kaynaklanıyor. Futbol çok farklı ve günümüzde bilhassa ülkemizde milyonları peşinden sürükleyen bir spordur. Kendi dinamiği ve seyir zevki vardır ve benim kişisel düşüncem bazı durumlarda teknolojinin futbola etkisinde noktaların olması gerekliliğidir.


Futbol maçlarında kullanılan teknolojik gelişmelerin daha çok saha içi ve dışı iletişim sistemleri üzerinde olacağını tahmin etmekteyim. Yani saha içindeki görüntülerin saha dışındaki yetkili kişiler tarafından televizyondan naklen izlenip hakemin karar vermesine yardımcı olacak sistemlerin gelişmesini beklemekteyim. Bugün Süper Ligimizin yayıncı kuruluşu, PİERO olarak adlandırılan bir teknolojiyi izleyicileri ile buluşturmakta. Bu sistemin özünde bilgisayar destekli görüntü cihazları oyuncuları saha içindeki konumlarını grafik olarak ekrana getirmekte ve pozisyonların ofsayt olup olmadığı veya topun çizgiyi geçip geçmediği televizyon ekranlarında oluşturulan animasyonlar üzerinden karara bağlamaktadır. Belki bunun gibi teknolojik gelişmeler ilerleyen yıllarda sahaların içene girebilir.