Genel 15 HAZİRAN 2009 / 11:26

F136 ucaklarının ileri teknoloji motor parçasını TEI üretecek

TUSAŞ Motor Sanayi (TEI), F-35 Lightning II uçaklarında kullanılacak F136 motorunun önemli parçası olan ve en gelişmiş jet motoru üretim teknolojisini gerektiren “blisk spool” parçalarının üretimi için seçildi.

TUSAŞ Motor Sanayi (TEI), F-35 Lightning II uçaklarında kullanılacak F136 motorunun önemli parçası olan ve en gelişmiş jet motoru üretim teknolojisini gerektiren “blisk spool” parçalarının üretimi için seçildi.


GE Aviation, üstün nitelikli döner motor parçaları yapımındaki güvenilir geçmişiyle blisk üretiminin gerektirdiği benzersiz üretim imkanlarına sahip olduğunu kanıtlayan TEI’yle ilk adımda 150 milyon dolarlık anlaşma yapma kararı aldı. (“Blisk” terimi, blade (kanatçık) ve disk kelimelerinin birleşiminden meydana geliyor.) GE Rolls-Royce Fighter Engine Team F136 motoru için TEI’ye verilecek toplam 3 milyar doların üzerindeki anlaşmalar dahilinde, üretim programı süresince devam edecek bu anlaşmanın değerinin 395 milyon doları aşması bekleniyor. Bu anlaşma, TEI/GE genel girişimini, TEI’nin gelecekte hem gelir hem de teknoloji açısından etkili bir büyüme gerçekleştirmesine imkan tanıyacak özel bir konuma yükseltiyor. TEI’nin Eskişehir fabrikası GE Aviation blisk Mükemmellik Merkezi olarak belirlendiğinden, GE, F136 blisk’lerine ek olarak, TEI ile havacılık endüstrisi türevi farklı motor blisk’lerinin anlaşmalarını da gerçekleştirdi. Bir TEI/GE mühendislik ortaklığı olan İstanbul’daki Türkiye Teknoloji Merkezi (TTM) GE’nin tescilli üretim süreçlerinin ve tekniklerinin Eskişehir’e iletilmesinde yardımcı olacak. GE Marmara Teknoloji Merkezi’nden yola çıkılarak oluşturulan TTM, açılışı 18 Haziran’da yapılacak yeni kurulan tesiste, GE’nin geniş askeri ve ticari hava taşıtı motorları yelpazesi üzerinde çalışacak 240 Türk havacılık tasarım mühendisine iş olanağı sağlayacak. TTM, F136’nın tasarım ve analiz işbirliği çerçevesinde 2006’da başlayan bir geçmişe sahip. TEI’nin Blisk üretimi için gerekli donanımı tedarik etmesinde Türk Savunma Sanayi Müsteşarlığı’nın mali desteğinin önemli bir rolü olacak. Ayrıca, TEI’nin Eskişehir tesisinin yakın bir zaman önce genişletilmesi yeni üretim ekipmanına yer sağlanmasında ve ek üretim kapasitesi yaratılmasında gerekli olan alanı fazlasıyla sunmaktadır. Mühendislik ve teknolojideki gelişme imkanlarının artışı TEI’nin önemli bir üretim ve hizmet sağlayıcısı olarak GE Aviation’daki mevcut rolüyle bütünleşmektedir. TEI, GE askeri ve ticari motorları için çok sayıda komplike dönel parça ve yapısal parça üretmektedir. TEI’nin GE ile uzun soluklu işbirliği 1985’te, Türk Hava Kuvvetleri için F110 motorlarının üretimi, montajı ve test edilmesi için tesis kurulmasıyla başladı. O zamandan bu yana TEI sahip olduğu kapasiteyi arttırdı ve artık çoğu GE Aviation için olmak üzere 560’tan fazla farklı motor parçası üretiyor