Donanim 19 MART 2009 / 08:49

Korsan Bey’in insan hakları sınavı

Dosya paylaşım 'devi' The Pirate Bay insan hakları ve telif haklarını karşı karşıya getiriyor.

Dosya paylaşım 'devi' The Pirate Bay insan hakları ve telif haklarını karşı karşıya getiriyor.



Dünyanın en büyük dosya paylaşım izleyicisi
The Pirate Bay geçtiğimiz haftalarda yoğun bir gündem yaşadı. Üç yıl önce
Amerikan kanun görevlilerinin desteğiyle İsveç polisi tarafından yapılan bir
baskınla sunucularına el konmuş, yöneticileri gözaltına alınmış, suçları
kanıtlanamadığı için serbest bırakılmışlardı. Konu burada kapanmamış,
soruşturma devam etmişti. Geçen ay dört yönetici telif hakkı ihlaline yardımcı
olmak suçundan 100 milyon dolar tazminat istemiyle yargılandı. Mahkeme davanın
sonucunu 17 Nisan’da açıklayacak.

 
İsveç merkezli The Pirate Bay’in Amerikan kanun adamlarını
taaa okyanusun öte tarafından mıknatıs gibi çekmesinin bir nedeni var tabii.
Dünyanın dört bir yanındaki internet kullanıcılarına legal veya illegal dosya
paylaşım platformu sağlıyor. Bu sayede özellikle yeni Hollywood filmleri ve
müzik devi şirketlerin albümleri sanal ortamda el değiştiriyor. Şirketin ismi
de tüm ‘yanlış anlamalara’ müsait: Korsan Körfezi.

 

Sinema ve müzik sektörü tarafından bakıldığında durum vahim.
Göz göre göre dolarlar uçup gidiyor. Yeni iş modelleri yaratılsa da bir türlü
telif haklarının eski tadı kalmıyor. Sektör de bir yandan tüketicilere sempatik
görünmek için kampanyalar yürütürken, diğer yandan tabiri yerindeyse ‘yılanın
başını’ ezmek için hiçbir fırsatı kaçırmıyor. Teşbihte hata olmazmış.

 

Durum böyleyken İskandinavya’nın kendine has hümanizmi devreye
girmekte geç kalmıyor tabii. The Pirate Bay yöneticileri yargılanmaya
başladığında Norveç Komünist Partisi’nin bir açıklaması gündeme ‘bomba’ gibi
düştü. Açıklamada "Dosya paylaşımı yapanları suçlamak gibi bir niyeti
olanlar telefon rehberini ellerine alıp A harfinden başlasınlar"
gibisinden sözler sarfedildi.

 

Öte yandan Norveçli İnternet Servis Sağlayıcı Telenor da
sinema ve müzik endüstrisi tarafından kendisine yapılan “The Pirate Bay’e
erişimi durdur” talebini neredeyse ‘ahlâksız teklif’ olarak niteledi. Telenor’un
açıklaması da Norveç Komünist Partisi’nin ki kadar çarpıcıydı: “Bir İnternet
Servis Sağlayıcı’dan internet kullanıcılarının neyi indirip indireceklerini
kontrol etmesini talep etmek, postaneden mektupları birer birer açıp okuduktan
sonra hangi mektubun yerine ulaştırılacağını karar vermesini istemek gibi bir
şey!”

 

Telenor yasadışı dosya paylaşımını onaylamadığını, ilgili
yasa ve düzenlemelere uyduğunu belirterek sağ gösterirken, “Bir İSS’nin,
dijital fikir eseri hakkı sahiplerinin menfaati için bir web sitesine erişimi
engellemesinin herhangi bir kanuni dayanağı bulunmadığına” dikkat çekerek sol
vurdu.

 

Hatırlarsanız birkaç yıl önce bir sinema şirketi Fransa’da
çıkaracağı bir DVD filme kopyalamayı önleyen
bir yazılım yerleştirmeye kalkmıştı. Bu niyet Fransa’yı da ayağa kaldırmıştı.
En sonunda mahkeme DVD’nin üzerinde yazan “kopyalamak
yasaktır” ibaresinin yeterli olduğunu, daha ötesine geçmenin insan haklarını ihlâl
etme kapsamına gireceği kararını vermişti.

 
“Aşağı tükürsen sakal, yukarı tükürsen bıyık” deyişinde
gözünüzün önünde nasıl bir yüz canlanıyor? Açıkçası yukarıdaki olaylara
baktığımda Robinson Crusoe’nun saçı sakalı birbirine karışmış hali canlandı
gözümde.

 
Neyse canım, iPhone’larımız, plazmalarımız var ya bize ne? Ne halleri
varsa görsünler…Sinan'ın Soru İşareti'ne ek: Son haberlere göre İrlanda'da da İSS'lere benzer çağrılar yapılmış, hatta yasal tehditler almışlar. Ancak, İSS'ler The Pirate Bay'e erişimi engelemenin kendileri için hukuki bir zorunluluk olmadığını, mevcut Avrupa Briliği yasalarına uymakta olduklarını belirtmişler. st1:*{behavior:url(#ieooui) }



/* Style Definitions */
table.MsoNormalTable
{mso-style-name:"Table Normal";
mso-tstyle-rowband-size:0;
mso-tstyle-colband-size:0;
mso-style-noshow:yes;
mso-style-parent:"";
mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt;
mso-para-margin:0cm;
mso-para-margin-bottom:.0001pt;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:10.0pt;
font-family:"Times New Roman";}