Donanim 19 MAYIS 2010 / 18:35

Gazeteler hatalarından geri dönebilir mi?

Pek çok ülkede sürekli tiraj kaybeden gazeteler, son yıllarda gündemin önemli maddelerinden biri.

Pek çok ülkede sürekli tiraj kaybeden gazeteler, son yıllarda gündemin önemli maddelerinden biri.

Gazetelerin geleceği konusunda hemen herkesin bir fikri var, ancak kimse kesin bir çözüm getirebilmiş değil masaya.

Geçtiğimiz günlerde bu konuda New York Times'da yayınlanan bir makale oldukça ilgi çekiciydi.

Gazete tirajlarının sürekli kan kaybettiği Amerika ile, daha az darbe yiyen Almanya'yı kıyaslıyordu.

1998-2008 döneminde Amerika'da gazeteler yüzde 27 tiraj kaybetmişti. Almanya'da bu rakam yüzde 19'da kalmıştı. Sonuç olarak Amerika'nın yarısından azı gazete okurken, Almanya'da bu oran 70'de sabit kalmıştı.

ABD'de basın çevreleri tiraj kaybının suçlusu olarak web'i ve ekonomik krizi gösterirken, uzmanlar çok daha farklı bir noktaya temas ediyorlar.

Alman gazeteleri genelde daha küçük ve tarihi kökleri olan yapılar iken, Amerika'dakiler halka açık büyük gruplar tarafından çıkartılmaktaydı. Haliyle hissedarların kâr baskısı ABD'de daha yoğun hissediliyor, daha fazla kâr için gazetelerde kaliteden ödün verilebiliyordu.

Almanya'da gazeteler elde ettikleri gelirleri kendi işlerine yatırmayı tercih ederken, ABD'deki yapılar yeni medyaya yönelmişlerdi. Yeni medya pek çoğu için karlı olmayan yapılardı. Okuyucu gelmişti ama reklam gelirleri hala istenilen boyutlarda değildi. Yüksek maliyetlerle ürettikleri haberi bedavadan ve hızla yayılabilecek platformlara taşımaları, insanları haberi web'den takip etmeye alıştırmıştı.

Tüketici şu basit denklemi hemen kavramıştı: Her gün aldığınız gazetenin aynısı internette varsa, para ödemenin de anlamı yoktu.

Almanya'daki örneklerde ise durum farklıydı. Basılı gazetelerdeki "içeriklerin sadece bir kısmı" online medyaya taşınmıştı. Yani basılı gazetelerin hala bir ek getirisi vardı okuyucuları için.

Ayrıca Alman Basın Endüstrisi çok iyi organize olmuştu. Haklarının savunulması konusunda hükümet seviyesinde etkili olabiliyorlardı. Arama motorları ve haber sitelerinden hak talep edebiliyorlardı.

Sonuçta kanama minimuma indirgenebilmişti.

"Bütün online gazetelerimizi paralı yapacağız" diyen Murdoch ve önümüzdeki dönemde paralı modele geçmeyi planlayan New York Times'i düşündüğümüzde, "acaba bir çözüm olacak mı?" diye soruyoruz kendimize.

Araştırmalara göre olmayacak. Zira insanlar "ücretsiz" sahip oldukları bu "haber" lüksünü terk etmeyi düşünmüyorlar. Baştan yapılmış bir stratejik hata, Amerika başta olmak üzere onları takip eden her ülkenin basın endüstrisine korku dolu günler yaşatıyor şu günlerde.

Belki de çözüm "filmi geri sarmaya çalışmakta" değil, "yeni ticari modeller yaratmayı denemekte".

Yıllardır bedavadan verilen içeriğin yanında yeterli reklam geliri yaratamadıktan sonra, geri dönüp "biz bir hata yapmıştık, şimdi vazgeçtik" demek ve bir bedel istemek nostaljik bir çabadan öteye gidemeyecek gibi gözüküyor.