Donanim 08 MAYIS 2010 / 10:57

Bilginin yolculuğu

Bundan sonraki her gelişmenin, eskiden alışık olduğumuz gibi doğrusal değil, üssel bir çizgide olduğunu anlayanlar, gelişimin de öncüleri olacak.

Bundan sonraki her gelişmenin, eskiden alışık olduğumuz gibi doğrusal değil, üssel bir çizgide olduğunu anlayanlar, gelişimin de öncüleri olacak.

Üniversitede verdiğim "İnternet Gazeteciliği" dersinin ilk gününde, öğrencilerime şöyle bir bilgi veririm: "İlk televizyon cihazını, üniversite yurduna yerleştiğim gün, yurt kantininde gördüm."

Öğrencilerim, ertesi hafta etrafımı sarar ve çocukluğumuzda neler yaptığımızı sorar. Yani televizyon seyretmeden, çizgi film izlemeden?

Keza, çocukluğumu geçirdiğim evimizde ilk telefonu, on beş yaşındayken gördüğümü, daha sonra kendi evime bağlattığım telefonun ilk müracaatını üniversitedeyken (1974) yaptığımı ve telefon bağlanma sıramın 1985'te geldiğini anlatırım. Kahkahalar yükselir.

İnternetin topluma açık bir ağ haline gelmesinin üzerinden topu topu 20 yıldan az bir süre geçti. Benim doğduğumdan beri geçirdiğim zaman 55 yıldan fazla. Son 20 yılda bilinçlenenlere, kolaysa ondan önceki 20 yılı anlatın.

Bu sene üniversiteye başlayan öğrencilere, "Sovyetler Birliği"nden bahsederseniz, boş gözlerle bakıyor olabilirler. "Berlin Duvarı" deyimi de bir şey ifade etmeyebilir. Avrupa Parlamentosu Yeşiller Grubu Başkanı Daniel Cohn-Bendit, onlar için bir parlamenterdir. "Kızıl Dany" diye hatırlatırsanız, ancak bazıları, onlar da çok meraklı olanlar, bir şeyler hatırlar ama o kadar. "Vietnam Savaşı" da onlar için Amerikan dizilerindeki "veteran"ların psikolojik sorunlarının kaynağıdır.

Bu öğrenciler, bunları bilmemekte çok haklılar. O kadar çok bilgiyle karşı karşıyalar ki, hangi bilginin ne değer taşıdığını ölçemiyorlar. Aslında bizler suçluyuz. Bu 20 yılın getireceklerini önceden ölçüp, eğitim sistemimizi ona uyarlamayı beceremediğimiz için.

20 yıl önce, bu beş bin günün sonunda neler olacağını anlatsanız, kimse inanmazdı. O sıralarda bilgi teknolojileri yayıncılığı yapıyordum ve yakın çevremdeki insanlar için, "saçma sapan fikirleri olan biri" idim. "Wikipedia" diye bir ansiklopedi olacağını söyleseniz, şöyle beylik laflar duyardınız: "Olmaz, sen sistemi anlamıyorsun, böyle bir ekonomik model yoktur, ücretsiz emek ve ücretsiz bilgi paylaşımı olmaz, mümkün değil, hayal görüyorsun!"

Şu an internetin topluma açık bir hale gelmesinin üzerinden geçen ilk 20 yılın sonlarına yaklaşıyoruz. "ağ" dediğimiz büyük makine ile ilgili ilginç bazı bilgiler, Kevin Kelly'nin Aralık 2007'de Monterey'de verdiği konferans sırasında şu rakamlarla ifade ediliyordu:

• Bu makine, insanlık tarihinde yaptığımız en iyi makine. Bu beş bin günde, bir kere bile arıza yapmadı.• Bu makinede günde yüz milyar "tıklama" yapılıyor• Makinedeki web sayfaları arasında, elli beş trilyon bilgi bağlantısı var.• Makinede saniyede iki milyon mektup dolaşıyor.• Saniyede yedi terabit bilgi akıyor.• Makinede iki yüz elli beş eksabit bilgi saklama alanı var.• Bu makine, dünyanın elektrik gücünün yüzde beşini kullanıyor.

Bu rakamların konferansın üzerinden geçen üç yıl içinde çok daha büyük yerlere ulaştığı muhakkak.

Internet çağının başında, makineyi, "bilgisayarlar arası ağ" olarak tanımladık. Sonra bu, "web sayfaları arasında ağ" haline dönüştü. Şimdiyse, "veriler arası ağ" kavramına geldik.

Bu noktada, bilgi paylaşımının tarihine dönmek istiyorum. "İskenderiye Kütüphanesi", insanlık tarihinde çok önemli bir nokta. İki bin üç yüz yıl kadar önce bir tarafta, bilgiyi herkesle paylaşmak isteyenler vardı, öbür tarafta bilgiyi yok etmek isteyenler. 2003 yılında İskenderiye Kütüphanesi, UNESCO'nun desteği ile yeniden açıldı. Aşağıda vereceğim bilgileri, açılış nedeniyle İskenderiye Kütüphanesi'ne davet edilen Umberto Eco'nun konuşmasından aldım. Dilerseniz konuşmanın tamamını şu adrese tıklayarak da okuyabilirsiniz.

Şunları anlatıyor Umberto Eco:

"İnsanlık olarak ilk kullandığımız bellek, insan beyniydi. Daha sonra "mineral bellek" kullanmaya başladık, kil tabletler ve obeliskler üzerine yazarak. Bilahare, bitkisel belleğe geçiş yaptık, papirüs yaprakları ve kağıt ile. İlginçtir, binlerce yıl sonra geriye dönüp, tekrar "mineral bellek" kullanmaya başladık, bu kez silikon ve germanyum ile.

Eflatun'un Phaedrus'ta yazdıklarına göre, yazıyı bulan mucit Teut, buluşunu Firavun Tamus'a sunduğunda, Firavun, insanların unutma ihtimaline karşı böyle benzersiz bir tekniği geliştirmesi nedeniyle onu kutlar. Ancak, Tamus, çok da memnun değildir ve şöyle der: "Benim becerikli Teut'um, bellek, sürekli eğitim ile canlı tutulması gereken büyük bir armağan. Senin buluşunla insanlar, artık belleklerini eğitmek zorunda kalmayacak. Bir şeyleri, içsel çaba ile değil, dışsal bir araç sayesinde hatırlayacaklar".

Gelecek 20 yıl, bizde Teut'un buluşunun yarattığı içsellik/dışsallık ikilemini, çok daha büyük oranda yaratacak. Bağlandığımız an (ne kadar da bir "yirminci yüzyıl deyimi" oldu!), makine, bizim kim olduğumuzu ve ne gibi özelliklere sahip olduğumuzu bilecek. "Saydam" olmamız gerekecek.

İnternetin ilk on yılında hakim olan "değerli olanlar kopyalanamaz olacak, diğerleri kopyalanabilecektir" kavramı, ciddi bir şekilde çöktü. Gelecek 20 yılda, her şey "kopyalanabilir" olacak ve bilginin paylaşılması üzerindeki "Gülün Adı" ambargoları sona erecek. Dünyanın her tarafında bambaşka bir kültür oluşacak. Bilgisayarcılar arasında yaygın bir deyim olan "data-hiding" (veri saklama) unutulacak. Saint Simon'un "ütopya" kavramını bile aşan bir gelişme bu. Martin Luther ve Calvin'den bu yana kurulan sistemin yeniden yapılanmasının eşiğindeyiz. Belki de, yaşanmakta olan global krizin nedenleri arkasında bu yatmakta. Ünlü ekonomist Roubini'nin verdiği mesajlar da bu yönde.

Singularity Üniversitesi'nin rektörü Ray Kurzweil, üniversitenin kuruluş amacını, şu sözlerle açıklıyor:

"Şimdi, sağlık, nanoteknoloji ve suni zeka gibi çeşitli alanlarda, bilişim teknolojisinin geometrik (üssel) çizgisinin dik bölümündeyiz. İnsanlık, sadece bu hızlanan teknolojilerle, enerji, çevre, hastalık ve yoksulluk gibi alanlara çareler bulabilir. Disiplinler arası öğrenmeye odaklanan Singularity üniversitesi, benzeri olmayan yaratıcı ve verimli bir geleceğin dünyası için liderlere sahip çıkmaya hazırlanıyor".

İnanılmaz bir değişiminin sembolü olan "Siyah Başkan" Barack Obama olgusu da, başka değişimlerin sinyali olabilir.

Gelecek 20 yıl içinde, Afrikalılar da dahil olmak üzere tüm insanlık, makineye, tam zamanlı bağlı olacak. İnsanlığın bütün bilgileri, bütün insanlara açık olacak. "Telif" ve "patent" kavramları, başladıkları on dokuzuncu yüzyıla geri dönecek ve orada tarih olacak. Jenerik ilaçlar, pahalı AIDS tedavisini alamayan yoksul Afrikalılara can getirecek. İnsanlığın yarattığı tüm değerler, sayısal ortamda diğer insanlarla paylaşılacak.

"Web 3.0" geliyor. Bundan sonraki her gelişme, eskiden alışık olduğumuz gibi doğrusal değil, üssel bir çizgide olacak. Bunu iyi kavrayanlar, gelişime önderlik edecek.

Dip not olarak, yavaş yavaş "tera" boyutlarında gezinmeye başladığımız bilgi yoğunluğunun yakında nereye gideceğinin ipucunu vererek bu yazıyı sonlandırayım:

Kilobyte (Bin) = 1,024 bitMegabyte (Milyon) = 1,048,576 bitGigabyte (Milyar) = 1,073,741,824 bitTerabyte (Trilyon) = 1,099,511,627,776 bitPetabyte (Katrilyon) = 1,125,899,906,842,624 bitEksabyte (Kentilyon) = 1,152,921,504,606,846,976 bitZetabyte (Seksilyon) = 1,180,591,620,717,411,303,424 bitYotabyte (Septilyon) = 1,208,925,819,614,629,174,706,176 bit

 

YORUMLAR
cemal 06 KASIM 2014 / 11:13 0 0
iyi