Bilim 26 TEMMUZ 2011 / 15:24

Tehlike: Buzdağının görünen yüzü!

Yapılan araştırmaya göre, zehirli DDT’yi de içeren ve ‘Kirli Düzine’ olarak adlandırılan kimyasallar, Kuzey Kutup denizinden ve kardan küresel ısınma sonucunda çıktı. Kalıcı organik kirletici (POP) olarak anılan bu ‘Kirli Düzine’, 2001 yılında ‘yasadışı’ olarak tanımlanmadan önce, yaygın bir biçimde böcek öldürücüler ve tarım ilaçlarında kullanılıyordu. 



Bahsi geçen moleküller çok yoğun olduğu için doğada bölünmeleri de yıllar alıyordu. Moleküller aynı zamanda biyo-yığılma yapıyor, bu nedenle gıda zincirine geçtiğinde, verim tehdidi yaratıyor. Tüm bunların yanında moleküller suda dağılmıyor. Böylece, yüksek sıcaklıklarda topraktan ve sudan kolayca atmosfere geçiş yapabiliyor.

Konuyla ilgili araştırmada, üç kimyasalın - DDT, HCH ve cis-klordan- atmosferdeki yoğunluğuna bakıldı. Norveç’in Svalbard Adaları ve Kanada Kutup Bölgesi’ndeki istasyonlarda 1993 ve 2009 yılları arasında konuyla ilgili inceleme yapıldı. Bilim adamları, Stockholm Konvansiyonu’nun ‘Kirli Düzine’nin üretimini ve ticaretini yasaklamasının ardından, temel emisyonlarda uzun vadede aşağı yönlü bir eğililm buldu. Ama aynı veri küresel ısınmanın POP yoğunluğuna etkisi ışığında incelendiğinde, daha karışık ve rahatsız edici bir tablo ortaya çıktı.

Küresel ısınmanın kutuplara etkisi iki, üç kat daha fazla

Araştırmada ikincil emisyonlarda da ufak da olsa bir artış bulundu. Environment Canada ajansının hazırladığı raporda, “Çok çeşitli POP’lar iklim değişikliğinin bir sonucu olarak, geçen 20 yıl içinde Kutup atmosferinde birikti. Kutup bölgesinde ısınma, bu zehirli kimyasalların çevreye ve insana etkisini azaltmaya yönelik tüm küresel çalışmaların etkisini sıfırlayabilir” uyarısında bulunuldu.

Kirlilik uzmanı Jordi Dachs’a göre bu çok kötü bir haber. Çünkü kutup bölgesi, ısınma konusunda dünyanın diğer noktalarından iki, hatta üç kat daha fazla etkilendi. Bu nedenle topraktan ve okyanustan POP salınımları öne çıkacak. Dachs, “Kalıcı kirli maddeler görünüşe göre çevreyi, sanılandan daha uzun süre olumsuz etkileyecek” diyor.