BTnet Teknoloji Haber Portali

İki dev şirket kişisel bilgileri kullanarak milyarlarca dolar reklam geliri elde ediyor, bu bilgileri güvenlik güçleriyle paylaşmakta sakınca görmüyor ve kullanıcılarının gerçek isim kullanmasını dayatıyor. Peki, bu iş nereye gidiyor?

Google+ ve Facebook bizleri gerçek isimlerimizi kullanmamız konusunda zorluyor. Bunun son örneklerinden biri Google+’da yapılan profil temizliği oldu. Çiçeği burnunda sosyal paylaşım sitesi gerçek ismini kullanmadığını düşündüğü kişilerin profillerini sildi. Google’dan gelen açıklamadaysa, ‘kötü içeriği ve zararlı yazılım yayan profilleri engellemek’ öne çıkarıldı. Oysa paylaşım siteleri ya da herhangi bir mecrada gerçek isim belirtmeden, takma isimle varlık göstermek kişinin temel hakları arasında yer alıyor.

Öncelikle Google+ ile ortaya çıkan karışıklığa göz atalım. Önemli bir iPhone uygulama geliştiricisi olan ve genelde “Skud” ismiyle bilinen bir programcının Google+ profili silindi. Ayrıca Limor Fried takma isimli bir başka kullanıcı da hesabının kapatıldığını gördü.

Öncelikle Google’ın bu elemeyi nasıl yapacağı merak konusu. Zira genelde bilinmeyen bir isme kişinin sahip olmasında bir sakınca olmadığı gibi, kişinin istediği ismi alarak resmi evraklarda kullanabilmesi için mahkeme kararı gerekirken internette arkadaşlarıyla bir şeyler paylaşmak için buna gerek görülemez. Ancak Facebook ya da Google gösterdikleri zorlamalarla bir nevi ‘mahkeme kararı’ istiyor.

Örneğin sahne ismi almış bir sanatçı, hayranları tarafından da bu şekilde bilindiği halde Google tarafından engellenebiliyor. Son dönemin popüler sanatçılarından Lady Gaga’nın profil açması için gerçek ismini mi kullanması gerekecek? Elbette böyle bir şey gerçekleşmeyecek ancak ortada koca bir ironi duruyor.

İnternet fikirlerin kimliklerin önüne geçtiği bir ortamken, bu tür servisler, fikirler yerine kişilerin kimliğine odaklanıyor. Kimlikler üzerinden reklam ve pazarlama çalışmalarının yürütülmesine, tüm kişisel bilgilerin FBI, CIA gibi hükümetlere bağlı güvenlik kuruluşlarıyla paylaşılmasına göz yumuluyor.

Bazı yazarlara göre, Facebook ve Google’ın kullanıcıları gerçek kimliğe zorlamalarının altında önemli politik nedenler yattığını ve özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nin elinin uzandığı ya da karışıklık hüküm süren –Ortadoğu, Kuzey Afrika gibi- bölgeleri işaret ediyor. Bu bölgelerde gerçekleştirilmesi düşünülen sosyal faaliyetlerin hükümetler tarafından takip edilebilmesi için gerçek isimlerin kullanılması istendiği aksi takdirde profillerin engellenip, silindiğine dikkat çekiliyor.

Wikileaks belgeleriyle dünya gündeminin ilk sırasına oturan ve hükümetlerin vatandaşlarına açık olması gerektiğini ifade eden Julian Assange da Facebook’u ‘dünya tarihinin en büyük istihbarat aracı’ olarak tanımlamıştı. Wikileaks’in ardından ortaya çıkan siber hacktivist grupların başını çeken Anonymous da sürekli benzer eylemlerle hükümetlerin halktan sakladıklarını ortaya çıkarmaya çalıştığını iddia ediyor.

Google ve Facebook gibi özel şirketler kısa sürede dünyanın en büyük şirketleri haline gelirken, kişisel bilgiler üzerinden kazandıkları reklamların yanında kişinin istediği dışında sağladıkları bilgilerle de endişe yaratıyor. Yaşadığımız dünyanın küreselleşmesine en fazla katkıda bulunan araçlardan biri olan internetin hakimi pozisyonundaki bu şirketlerin tüm amaçları ticari de olsa ellerinde çok büyük bir güç bulundurduklarını unutmamamız gerekiyor. Bu büyük güç internet üzerinde geçen hayatımıza yön verebileceği gibi tüm hayatımızı da rahatlıkla etkileyebilecek durumda.

Kurulan düzenin dışına çıkmak isteyen Çin ve İran gibi ülkeler de kendi altyapılarını oluşturuyor. Ancak bu iki ülke de kendi vatandaşlarına daha özgür bir ortam için değil, daha rahat ne olup bittiğini gözleyebilmek için çaba gösteriyor. İnternetin tarafsızlığı ve bağımsızlığı yavaşça ortadan kalkıyor. İfade özgürlüğü kısıtlanıyor ve her ne şekilde olursa olsun ülkeler ile gizli servislerinin güdümünde ilerliyor.